Artykuł został opublikowany przez portal Infor.pl:
Profil eksperta portalu Infor.pl:
https://www.infor.pl/eksperci/107602,Pamela-Opoczka.html
W niniejszym artykule będzie mowa o karach dyscyplinarnych, jakie w razie konieczności są wymierzane osadzonym w trakcie odbywania przez nich kary pozbawienie wolności. Są to środki dyscyplinujące, bez których trudno byłoby zapanować nad osadzonymi w sytuacji ich niesubordynowanego zachowania.
O ukaraniu osadzonego decyduje
dyrektor zakładu karnego (lub osoby przez niego upoważnione, w przypadku
łagodniejszych kar). Ukaranie następuje z urzędu lub na wniosek osoby
przełożonej danego skazanego (np. jego
wychowawcy). Kara musi zostać udokumentowana pisemnie – musi też zawierać
dokładny opis zawinionego czynu osadzonego, za który została mu wymierzona.
Oczywiście przy wymiarze kary
uwzględnia się pewne kryteria, tj. stopień zawinienia osadzonego, rodzaj i
okoliczności popełnienia czynu, stosunek do popełnionego przekroczenia,
dotychczasową postawę, cechy osobowości i stan zdrowia skazanego oraz cele
wychowawcze, jakie kara ma spełniać. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej
wysłuchuje się obwinionego, zapoznaje się z opinią jego wychowawcy, a
jeżeli zachodzi potrzeba, również z opiniami innych osób oraz zeznaniami
świadków.
Jakie mogą być kary
dyscyplinarne?
Ich katalog definiuje Kodeks
karny wykonawczy w art. 143. Są to:
1. nagana;
2. pozbawienie wszystkich
lub niektórych niewykorzystanych przez skazanego nagród lub ulg albo zawieszenie
ich wykonania, na okres do 3 miesięcy;
3. pozbawienie korzystania z
udziału w niektórych zajęciach kulturalno-oświatowych lub sportowych, z
wyjątkiem korzystania z książek i prasy, na okres do 3 miesięcy;
4. pozbawienie możliwości
otrzymania paczek żywnościowych, na okres do 3 miesięcy;
5. pozbawienie lub
ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów żywnościowych lub wyrobów
tytoniowych, na okres do 3 miesięcy;
6. udzielanie widzeń w
sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą, na okres do 3
miesięcy;
7. obniżenie przypadającej
skazanemu części wynagrodzenia za pracę, nie więcej niż o 25%, na okres do 3
miesięcy;
8. pozbawienie możliwości
korzystania z widzeń i samoinkasującego aparatu telefonicznego na okres do 28
dni;
9. umieszczenie w celi
izolacyjnej na okres do 28 dni.
Stosowanie niektórych z
wymienionych kar może być oczywiście mocno ograniczone albo wręcz niemożliwe,
zwłaszcza w przypadku osadzonych kobiet ciężarnych i karmiących, bądź też
osadzonych, którzy z uwagi na stan zdrowia odbywają ścisłą dietę (mowa tu o
karze w zakresie limitu zakupów artykułów żywnościowych).
Jeśli chodzi o najsurowszą z
kar, czyli tzw. izolatkę, to trwa ona do 28 dni. Polega ona na osadzeniu
skazanego pojedynczo w celi oraz uniemożliwieniu mu kontaktu z innymi
skazanymi. Wymierza się ją skazanemu, który dopuścił się naruszenia
nietykalności cielesnej lub czynnej napaści na funkcjonariusza albo pracownika
zakładu karnego. Można ją także wymierzyć skazanemu, który popełnił inne
przekroczenie naruszające w poważnym stopniu obowiązującą w zakładzie karnym
dyscyplinę i porządek. W trakcie jej wykonywania skazany nie może:
1. korzystać
z widzeń i samoinkasujących aparatów telefonicznych;
2. korzystać
ze sprzętu audiowizualnego i komputerowego;
3. bezpośrednio
uczestniczyć, wspólnie z innymi skazanymi, w nabożeństwach, spotkaniach
religijnych i nauce religii (na żądanie skazanego należy mu jednak umożliwić
bezpośrednie uczestniczenie w nabożeństwie w warunkach uniemożliwiających mu
kontakt z innymi skazanymi);
4. brać
udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i
sportu, z wyjątkiem korzystania z książek i prasy;
5. dokonywać
zakupów artykułów żywnościowych i wyrobów tytoniowych;
6. uczestniczyć
w nauczaniu i w świadczeniu pracy poza celą;
7. korzystać
z własnej odzieży, obuwia oraz wyrobów tytoniowych.
Kara ta, wbrew pozorom, jest
dolegliwa (bardzo obciąża osadzonych psychicznie), dlatego też w czasie
jej wykonywania lekarz lub psycholog kontroluje zdolność skazanego do odbywania
tej kary.
Warto zwrócić uwagę na zasady
wymiaru kar, które także są ściśle określone.
Za jedno przekroczenie wymierza
się jedną karę dyscyplinarną. Jeśli skazany popełnił więcej przekroczeń, zanim
został ukarany za którekolwiek z nich, wymierza się jedną karę, odpowiednio
surowszą.
Ponowne wymierzenie kary
dyscyplinarnej nie może nastąpić w taki sposób, aby była ona bezpośrednio
przedłużeniem odbywania takiej samej kary, chyba że łączny okres trwania
wymierzonych kar nie przekracza przewidzianej granicy czasu trwania tej kary.
W wypadkach uzasadnionych
względami wychowawczymi, można odstąpić od ukarania dyscyplinarnego, wykonanie
wymierzonej kary zawiesić na okres do 3 miesięcy, zamienić ją na inną mniej
dolegliwą lub karę darować.
Nie można wymierzyć kary
dyscyplinarnej, jeżeli od dnia powzięcia przez przełożonego wiadomości o
popełnieniu przekroczenia upłynęło 14 dni lub od dnia popełnienia przekroczenia
- 30 dni. Nie można też rozpocząć wykonywania kary dyscyplinarnej po upływie 14
dni od jej wymierzenia.
Warto też wiedzieć, że
ingerencję w zakresie stosowania kar dyscyplinarnych może podjąć sąd
penitencjarny. Sędzia może bowiem wstrzymać wykonanie kary dyscyplinarnej na
czas potrzebny do wyjaśnienia okoliczności uzasadniających jej wymierzenie, a
także uchylić karę dyscyplinarną z powodu jej niezasadności lub przekazać
sprawę dyrektorowi zakładu karnego do ponownego rozpoznania.
Adwokat Pamela Opoczka